LOGO

WOJEWÓDZKIE BIURO URBANISTYCZNE

Studium zagospodarowania przestrzennego pasma Drogi Śródsudeckiej
NAGRODA II STOPNIA PRZYZNANA PRZEZ MINISTRA INFRASTRUKTURY W ROKU 2004 ZA WYBITNE OSIĄGNIĘCIA TWÓRCZE W DZIEDZINIE PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO I URBANISTYKI

Sudety znajdują się na terytorium Polski, Czech i częściowo Niemiec. Ciągną się od doliny Łaby na północnym zachodzie po Bramę Morawską na południowym wschodzie. Długość całego masywu wynosi ok. 300 km., a szerokość 70 km. Sudety składają się z szeregu równoległych pasm górskich o wysokości od 900 do 1600 m n.p.m., które biegną z północnego zachodu na południowy wschód, i oddzielone są od siebie podłużnymi obniżeniami.

Na problematykę przestrzeni sudeckiej składa się wiele cząstkowych zagadnień, które powinny być rozpatrywane w ujęciu ponadgranicznym. Euroregiony, obecne na pograniczu polsko-czeskim, czesko-niemieckim i polsko-niemieckim, na bieżąco realizują współpracę na poziomie lokalnym, jednak wiele problemów wymaga ujęcia w szerszej – regionalnej perspektywie. Warto tu wymienić m.in. ochronę środowiska w tym przyrody, i dziedzictwa kulturowego, (np. drewnianej architektury łużyckiej), zagadnienia ochrony przeciwpowodziowej i wiele innych. Jednak bez wątpienia naczelnym celem współdziałania wszystkich regionów sudeckich powinno być poszukiwanie możliwości aktywizacji gospodarczej tych terenów, które dziś ulegają stopniowej degradacji gospodarczej i społecznej.

Konieczność aktywizacji pasma Sudetów i Pogórza Sudeckiego została uwzględniona we wszystkich regionalnych dokumentach strategicznych w Polsce, Czechach i Niemczech wskazujących  jednoznacznie że celowi temu służyć powinien przede wszystkim rozwój turystyki.

Rozważania nad możliwościami rozwoju turystyki w obrębie sudeckiego pasma, w tym nowego modelu turystyki mobilnej stały się powodem dla opracowania przez Wojewódzkie Biuro Urbanistyczne we Wrocławiu „Studium zagospodarowania przestrzennego pasma Drogi Śródsudeckiej".

CEL OPRACOWANIA:

Celem tego opracowania było ustalenie przebiegu głównej samochodowej trasy turystycznej na obszarze górskim i podgórskim Dolnego Śląska oraz określenie zasad i kierunków zagospodarowania przestrzennego obszaru aktywizowanego tą trasą.

Opracowanie może służyć jako inspiracja do tworzenia lokalnych programów zagospodarowania turystycznego terenów w granicach pasma Drogi Śródsudeckiej.

Założenia projektu mogą  stać się inspiracją metodyczną dla podobnych działań po stronie czeskiej. Umożliwiłoby to powstanie międzynarodowego systemu tras samochodowych, udostępniających całość transgranicznego obszaru Sudetów, przy zachowaniu pełnej niezależności w realizacji tras biegnących w granicach sąsiadujących państw. Przyjęte w studium rozstrzygnięcia, umożliwią docelowo rozwój transgranicznej współpracy państw sąsiadujących w obszarze sudeckiego pasma, a władzom samorządowym podejmowanie starań o środki z funduszy unijnych na realizację wskazanych celów.

ZAŁOŻENIA OPRACOWANIA:

Układ komunikacyjny Drogi Śródsudeckiej to główna trasa powiązana z systemem turystycznych dróg samochodowych, które penetrują jej turystyczne otoczenie. Główna oś oparta jest o system dróg istniejących, głównie powiatowych i wojewódzkich (często wymagających remontu lub przebudowy). Szczególnie mocno zaakcentowane są odgałęzienia biegnące do wszystkich drogowych przejść granicznych (zarówno istniejących jak i potencjalnych, czyli możliwych do realizacji), tak, aby system mógł znaleźć swą kontynuację po drugiej stronie granicy.

Długość głównej trasy DŚ wynosi około 357 km, w tym drogi regionalne stanowią ok. 66 %, drogi powiatowe - ok. 27 % oraz drogi krajowe ok. 3 %. Przebieg głównej trasy DŚ, określony w „Studium...", zdeterminowany jest nie tylko istniejącym układem drogowym lecz przede wszystkim lokalizacją sudeckich i podsudeckich miejscowości o wysokich walorach turystycznych. Na sposób kształtowania przebiegu Drogi Śródsudeckiej istotny wpływ miała też atrakcyjność krajobrazu otoczenia trasy, który od wschodu na zachód, tworzy wiele odrębnych jednostek fizyczno-geograficznych o odmiennych walorach i charakterystyce.

KIERUNKI OPRACOWANIA:

W analizowanym paśmie, wyodrębniono 13 rejonów turystycznych w postaci sąsiadujących ze sobą obszarów, dostępnych bezpośrednio z Drogi Śródsudeckiej. Dla każdego z nich sformułowano odrębne i specyficzne dla ich charakterystyki ustalenia dotyczące turystycznego zagospodarowania otoczenia trasy. Poszczególne rejony turystyczne powiązane są z Drogą Śródsudecką poprzez system turystycznych tras samochodowych, poprowadzonych w ciągach istniejących dróg lokalnych o dużych walorach krajobrazowych i zapewniających dojazd do atrakcji turystycznych otoczenia DŚ.

Proponowany w „Studium..." system turystycznych tras samochodowych, w ich przebiegu i ilości, uwzględnia w pełni ochronę walorów przyrodniczych i krajobrazowych otaczającej je przestrzeni. Generalnie zakłada się, iż w ciągu głównej trasy powinna rozwinąć się pełnozakresowa obsługa turystyki zmotoryzowanej, natomiast w otoczeniu trasy jej program powinien być dostosowany do lokalnych potrzeb i naturalnej odporności środowiska przyrodniczego.

W „Studium..." określono tereny, gdzie zaleca się ochronę i odnowę walorów krajobrazowych przestrzeni powiązanej z DŚ oraz odcinki drogi, gdzie istotna jest ochrona jej walorów ekspozycyjnych. Równie ważna jest poprawa walorów estetycznych bezpośredniego otoczenia DŚ na całym jej przebiegu. Tereny zdegradowane w otoczeniu trasy powinny być objęte procesem odnowy i rewitalizacji. Również krajobraz kulturowy otoczenia DŚ podlegać powinien kompleksowej ochronie.

Studium w toku opracowania, poddane zostało konsultacjom w gminach i powiatach obszaru aktywizowanego trasą w granicach województwa dolnośląskiego. Zaprezentowano je także przedstawicielom lokalnych samorządów pogranicza czeskiego i niemieckiego.

Analiza powiązań funkcjonalno-przestrzennych na pograniczu polsko-czeskim pozwala określić docelową rolę Drogi Śródsudeckiej na całym jej przebiegu jako głównej osi usług turystycznych polskiej części obszaru.

Dzięki przebiegowi przez obszary o najwyższej atrakcyjności turystycznej Droga Śródsudecka stanie się w przyszłości stałym impulsem do rozwoju wszystkich możliwych komponentów sudeckiego produktu turystycznego, oraz  umożliwi utworzenie całościowej oferty turystycznej sudeckiego pasma w całym jego międzynarodowym przebiegu.

Wymaga to podjęcia szeregu następujących działań nie przewidzianych bezpośrednio ustaleniami studium ale stanowiących ich naturalne rozwinięcie i kontynuację w obszarze transgranicznego pasma:

    • utworzenie systemu powiązanych ze sobą sudeckich międzynarodowych turystycznych tras samochodowych,
    • powstanie sudeckiego systemu transgranicznych turystycznych szlaków wędrówkowych,
    • integracja w obszarze pogranicza różnych systemów szlaków turystycznych w jeden spójny układ,
    • rozwój międzynarodowej sudeckiej informacji turystycznej,
    • rozwój specjalistycznych form turystyki i rekreacji stosownie do lokalnych uwarunkowań,
    • wyrównanie standardu świadczonych usług turystycznych,
    • współpraca regionalnych i lokalnych władz poszczególnych krajów w dziedzinie rozwoju turystyki trasnsgranicznej w obszarze pogranicza,

Natomiast rozwój różnych form turystyki w bezpośrednim otoczeniu Drogi Śródsudeckiej będzie procesem otwartym i ciągłym i będzie wymagał kreatywnego podejścia do formułowania lokalnych programów rozwoju turystyki w całym obszarze sudeckiego pogranicza.

Dotychczasowym odzewem, są m.in. zaawansowane działania projektowe i realizacyjne w powiecie Kłodzkim służące sukcesywnemu udostępnianiu kolejnych odcinków trasy oraz rewitalizacji i zagospodarowaniu jej otoczenia. Podjęto również owocną współpracę z czeskimi partnerami czego rezultatem jest m.in. określenie u podnóża Orlickich Hor przebiegu i powiązanie z Drogą Śródsudecką pierwszego odcinka analogicznej czeskiej trasy.

Realizacja Drogi Śródsudeckiej i jej turystycznego zaplecza to polski wkład, infrastrukturalny i ideowy,  do pełnego udostępnienia turystycznego całości międzynarodowego pasma  Sudetów.

Mapy schematyczne:

 OPRACOWANE W WOJEWÓDZKIM BIURZE URBANISTYCZNYM WE WROCŁAWIU „STUDIUM ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO DROGI ŚRÓDSUDECKIEJ", SŁUŻĄCE REALIZACJI IDEI GŁÓWNEJ TURYSTYCZNEJ TRASY SAMOCHODOWEJ W POLSKIEJ CZĘŚCI SUDETÓW, OTRZYMAŁO W 2004 R.  NAGRODĘ II STOPNIA PRZYZNANĄ PRZEZ MINISTRA INFRASTRUKTURY ZA WYBITNE OSIĄGNIĘCIA TWÓRCZE.